Publikacja w serwisie

Bookmark and Share

2870  odsłona

E. Sokołowska: Internet w procesie samokształcenia

Edyta Sokołowska

 

 

Internet w procesie samokształcenia

Dokonujące się przemiany społeczno-ekonomiczne wymagają przeobrażeń polskiego systemu edukacji prowadzących do osiągnięcia wysokiej efektywności kształcenia. Jednym z podstawowych wskaźników tej efektywności ma być samodzielność ucznia. Do samodzielności można dojść dzięki umiejętności samokształcenia i doskonalenia umiejętności. Pozwoli to stworzyć warunki dla rozwoju najlepszych cech charakterów i uzdolnień uczniów.

Obecnie uczeń ma ogromne możliwości w pogłębianiu swojej wiedzy, poprzez styczność z nową technologią informacją, która opiera się przede wszystkim na komputerach oraz sieciach komputerowych i ma olbrzymi wpływ na życie człowieka. Częścią tej technologii jest Internet. Jego powszechność jest nie do podważenia. Jednak jak nauczać, aby w konsekwencji młodzież mądrze z niego korzystała?

Zadaniem nauczyciela jest zatem przekazanie rzetelnej wiedzy merytorycznej, omówienie mechanizmów i możliwości Internetu oraz pokierowanie młodym człowiekiem tak, aby nauczyć go zmiany sposobu pracy przy jednoczesnym pozostaniu sobą. Realizacja tego zadania przy dobrze opracowanym rozkładzie materiału oraz przy wypełnieniu ciekawymi zadaniami lekcji, jest stosunkowo prosta. Chciałabym, aby uczeń, nie poszukiwał w sieci rzeczy nieistotnych, a potrafił wyselekcjonować informacje istotne, odrzucił zbędny i nieciekawy „hipertekst”.

Internet dla ucznia może być miejscem, gdzie nie tylko zdobywa on informacje potrzebne w czasie nauki, ale może stać się również źródłem rozwijania indywidualnych zainteresowań i wymiany doświadczeń z innymi ludźmi. Błędem byłoby myśleć, że Internet może zastąpić tradycyjne metody zdobywania informacji oraz osobiste kontakty z innymi ludźmi. Jednak to szkoła i nauczyciele są odpowiedzialni za wpojenie umiejętności korzystania z tego źródła oraz uświadomienie zagrożeń, jakie ze sobą niesie.

Wartości Internetu dla zastosowań edukacyjnych należy rozpatrywać w dwóch aspektach: pierwszy - jaką wartość stanowią treści znajdujące się w sieci, zaś drugi – to wykorzystanie i forma prezentacji owych treści.

Prezentowane w sieci informacje mogą budzić pewne wątpliwości. Jak podają B. Siemieniecki i W. Lewandowski: „Sieć komputerowa, jak każde narzędzie pracy [...] ma swoje ograniczenia. Dostęp do dużej liczby informacji sprawia [...] trudności w ich wyborze. Co z prezentowanych materiałów jest ważne? Jaka wiadomość lub informacja jest wolna od prób zafałszowania? Jaka informacja jest szkodliwa?” W sieci mamy zatem do czynienia z nadmiarem informacji, który może utrudniać znalezienie interesujących nas treści oraz z informacjami nieprawdziwymi, zafałszowanymi i szkodliwymi. Jednak wpływ tych niepożądanych czynników na młodzież można zaobserwować także poza Internetem i należy pamiętać, że świadomego korzystania z sieci trzeba uczyć i jednocześnie uświadamiać uczniom zagrożenia, jakie niesie ze sobą bezmyślne korzystanie z Internetu. Z tych faktów wynika konieczność umieszczania i rzetelnej realizacji w programach szkolnych następujących treści: ocena wartości uzyskiwanych przez Internet informacji, zagrożenia, które może nieść ze sobą sieć, skuteczne metody wyszukiwania potrzebnych wiadomości.

Jak pisze B. Siemieniecki: „Punktem odniesienia pozostaje tutaj jedynie miejsce, w którym dana informacja jest zamieszczona. Wymaga to od uczącego się posiadania umiejętności informacyjnych, dysponowania strukturą wiedzy odmienną od tej, jaką nabywa obecnie w szkole.” Obok tych działań koniecznym się wydaje tworzenie katalogów stron internetowych sprawdzonych i godnych polecenia uczniom. Pomimo wielu przytoczonych zagrożeń pod względem prezentowanych treści, Internet jawi się jako atrakcyjna forma edukacji. A. Bogowicz wymienia następujące założenia, jakie spełnia Internet jako medium edukacyjne:

ü      gwarantuje, że informacja jest najświeższa i najdokładniejsza,

ü      zapewnia możliwość przechowywania informacji w pojedynczym źródle,

ü      zapewnia czytelność dostarczania ogromnych, często bardzo złożonych zasobów informacyjnych przy minimalnym nakładzie kosztów, czasu i wysiłku.

Jednak nie do końca można zgodzić się z twierdzeniem, że informacja jest zawsze najdokładniejsza - chyba, że czerpiemy ją z pewnego źródła. Dostęp do takich wiadomości na progu XXI w., nazywanego wiekiem informacji, wydaje się nieodzowny. Konieczne więc we współczesnej szkole staje się kształcenie uczniów w tym zakresie.

Rozpatrując drugi aspekt zastosowań Internetu w edukacji, należy podkreślić ważną jego zaletę - prezentowane treści są atrakcyjne pod względem formy. Wśród wielu usług dostępnych przez sieć jedna wydaje się najciekawszą z punktu widzenia edukacji. Są to strony WWW, czyli system powiązanych ze sobą informacji (tekstu, obrazów, zapisów dźwiękowych i filmowych) udostępnianych w sieci Internet w porcjach zwanych stronami. Atrakcyjność WWW opiera się na hipertekście i hipermediach. Uczący się ma możność otrzymania wiadomości z dowolnego ogniwa w zależności od jego wyboru. Czytany tekst w książce, może mieć charakter bierny, hipertekst wymusza zawsze aktywność, umożliwia, indywidualne podejście do nauczania, samodzielną i aktywną pracę ucznia, a nawet samokształcenie.

Jak utrzymuje M. Kubiak: „Ważną rolę w systemie edukacyjnym odgrywa umiejętność korzystania z serwisów WWW w procesie samokształcenia, gdzie uczeń [...] dzięki własnej ambicji, systematyczności i zdolności, potrafi zdobywać niezbędną wiedzę i wiadomości, aby osiągnąć na każdym poziomie trudności oczekiwane efekty.” Informacje pozyskiwane przez przeglądanie stron WWW, dzięki hipertekstowi, stają się lepiej przyswajalne przez ucznia.

Internet umożliwia i rozwija kontakty, które w sposób tradycyjny nie były możliwe. Surfowanie po sieci daje okazję do wymiany opinii ze znanymi autorytetami czy ekspertami. Ciekawa dyskusja może być zaczątkiem stymulacji do poszerzenia własnej wiedzy, może zachęcić do dalszych dociekań itd. Sieć daje ponadto znaczne możliwości w kontaktach placówek naukowych, szkół, poszczególnych nauczycieli, uczniów, co stwarza szerokie możliwości współpracy, wzajemnego poznawania się i zbliżenia, mimo nieraz znacznych odległości dzielących rozmówców. Sprawia to, że ludzie stają się sobie bliżsi i wiedzą o sobie więcej, przełamując nieraz uprzedzenia, niedomówienia i wszelkiego rodzaju bariery wynikające z czystej niewiedzy i nieznajomości innej kultury, regionu itd. Kontakty takie prowadzą do nieformalnych, jak i bardziej zorganizowanych przejawów współpracy, zarówno między placówkami jak i poszczególnymi uczniami i nauczycielami.

Liczne badania wskazują, że praca w sieci sprzyja lepszemu kontaktowi pomiędzy uczniami aniżeli inne formy współpracy. Warto zwrócić uwagę na fakt, że sieć komputerowa nie zastępuje dotychczasowych form uczenia się, lecz je wyraźnie rozszerza.

Skoro Internet jest atrakcyjnym medium edukacyjnym, to czy współczesna szkoła wyposaża uczniów w umiejętności pozwalające na efektywne, pełne i odpowiedzialne korzystanie z niego?

Oczywiście takie podejście wymusza konieczność odpowiedniego przygotowania nauczycieli wszystkich przedmiotów do korzystania z komputera i sieci oraz istnienie technicznych możliwości w szkole do realizacji tego przedsięwzięcia.

 

Literatura:

1.        A. Bogowicz: Internet i jego możliwości edukacyjne. Edukacja Dorosłych 1998, nr 2.

2.        M. Kubiak: Jak uczyć na odległość przy pomocy Internetu. Poradnik dla początkującego nauczyciela internauty. Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr, Fundusz Współpracy Programu Move, Warszawa 1996.

3.        B. Siemieniecki: Komputer w edukacji. Podstawowe problemy technologii informacyjnej. Wyd. A. Marszałek, Toruń 1997.

4.        B. Siemieniecki, W. Lewandowski: Internet w szkole. Materiały do szkoleń, Wyd. I, Wyd. A. Marszałek, Toruń 1998.

5.        Encyklopedia Multimedialna PWN. Praca zbior. pod red. P. Senatorskiego.  PWN Warszawa 1998.


Publikacja umieszczona w Serwisie Publikacji Nauczycieli ODA, rok szk. 2003/2004

Serwis ODA - Strona główna > Wykaz publikacji  |  

Zamknij okno

góra